روش تدریس چیست

در فرآیند آموزش و یادگیری، بحث روش تدریس یا Teaching method یک موضوع خاص است! موضوعی که معمولاً  کم به آن توجه شده و یا اگر توجه شده به اندازه کافی حالت عملی به خود نگرفته است. در این نوشته قصد داریم به این موضوع بپردازیم که اصلاً روش تدریس چیست؟ و چه روش‌های تدریسی وجود دارد و کدامیک برای فضای ایران مناسب هستند؟ پس به عنوان اولین گام شاید بد نباشد که ببینیم بین روش تدریس و مهارت آموزی (Training) چه تفاوت‌هایی وجود دارد؟ شاید اولین گام از صحبت ما به این تعریف برگردد که اصلاً تعریف تدریس چیست؟

 تدریس به آن قسمت از فعالیت‌های آموزشی که با حضور معلم در کلاس درس اتفاق می‌افتد اطلاق می‌شود و هدفش ایجاد شرایط مطلوب یادگیری از سوی معلم است. معمولاً در تدریس حداقل سه ویژگی برشمرده می‌شود:

  1. 1. وجود تعامل بین مدرس و یادگیرنده (نه یک جریان یک طرفه که مدرس مثل ضبط صویت مباحث را تکرار کند)
  2. 2. وجود اهداف از قبل تعیین شده (که مدرس بداند به چه هدفی این فعالیت‌ها را انجام دهد)
  3. 3. ایجاد فرصت مناسب و آسان برای یادگیری. (تا یادگیرنده بتواند به آسان‌ترین روش ممکن موضوع را فرا بگیرد)

پس با همین تعریف ساده متوجه یک موضوع بسیار مهم می‌شویم: متاسفانه بسیاری از مدرسان اصلاً تدریس انجام می‌دهند و فعالیت‌هایی پراکنده و یک جانبه در آموزش را پیش گرفته‌اند!  

اعتماد به نفس چیست؟ اعتماد به نفس تان را با این برنامه عملی 10 روزه افزایش دهید. کافیست یک نگاه مختصری به دوران تحصیل خود در مدرسه و دانشگاه داشته باشیم و ببینم که واقعاً کدامیک از مدرسان این سه ویژگی را داشتند؟

کدامیک تعامل برایشان اهمیت زیادی داشت

کدامیک رفتارهایشان بر اساس هدف از قبل تعیین شده بود

و کدامیک فرصت یادگیری را آسان و دلچسب کردند؟

 

احتمالاً تعداد بسیار بسیار کمی را به ذهن خواهیم آورد.

    

اما این که شما این مقاله را می‌خوانید یک معنی بزرگ دارد!

این که شما نمی‌خواهید جزو این بسیاری از مدرسان باشید (یا شاید همین الان هم نیستید)

 

مهارت‌های ضروری مدرسان

فن‌بیان، سخنرانی، ارتباط موثر و مذاکره بسیار مهم هستند و همانطور که قبلاً نیز اشاره کردم، شاید هر فردی که در اجتماع زندگی می‌کند (یعنی همه افراد!) نیاز است که از حداقل‌هایی از آنها بهره‌مند باشند

اما به اعتقاد من،  مدرسان حرفه‌ای، معلمان ارجمند و اساتید باید از همه این فنون (و چندین فن دیگر) به صورت کامل - و نه حداقلی - برخوردار باشند.

   

روش تدریس چه چیزی نیست؟

حال با توجه به مطالب گفته شده می توان به سادگی گفت که روش تدریس چه چیزی نیست الان می‌دانیم که: روش تدریس صرفاً انتقال اطلاعات نیست و جنبه تسهیل شرایط یادگیری و تعامل در آن بسیار پررنگ است یک مدرس بخشی از آموزش یا تربیت گروهی از انسان‌ها را بر عهده دارد و از همین رو نیاز است که در بین انسان‌های دیگر واقعاً بهترین باشد و توانمندی‌های خاصی را داشته باشد.

 
معرفی چند روش تدریس

به صورت کلی یک مدرس - دانسته یا ندانسته - روشی برای تدریس خود دارد.

در هر روش تدریسی شناخت مخاطبان، نوع رفتار با آنها، روش انتقال مطلب، هوش‌های (احساس‌ها و بخش‌های مختلف مغز ) درگیر شده و... همه و همه متفاوت خواهند بود و تأثیر روش‌های آموزشی صحیح بسیار فراتر از تصور اغلب افراد است.

همانطور که ذکر شد روش‌های تدریس مختلفی وجود دارد که در این بخش از نوشته قصد داریم به معرفی آن بپردازیم.

به صورت کلی روش‌ها و فنون تدریس را به چهار بخش کلی تقسیم می‌کنند:

1. روش‌های تدریس بر اساس  انتقال مستقیم اطلاعات و آموزش‌ها

2. روش‌های تدریس و آموزش بر اساس تعامل

3. روش‌های تدریس مسأله محور

4. روش‌های تدریس و آموزش انفرادی

که هرکدام از این روش‌ها زیرمجموعه‌هایی دارند که حتماً در نوشته‌ای جداگانه به آن خواهیم پرداخت.

 

بهترین روش تدریس چیست؟

سوالی که شاید بسیار جدی باشد این است که حالا واقعاً بهترین روش تدریس چیست؟

در میان این همه روش تدریس متداول چه روش تدریسی بهترین روش تدریس است؟

اجازه بدهید این سوال را با داستانی از دوران دانشجویی خود پاسخ دهم. چند سال پیش در دوران دانشجویی در مقطع کارشناسی دانشگاه درسی با نام روش‌ها و فنون تدریس داشتیم (من رشته تکنولوژی آموزشی خوانده‌ام) اول ترم در اولین جلسه بسیار خوشحال بودم که قرار است روش‌های نوین تدریس که در هیچ کتابی وجود ندارد را مطالعه کنم!!

با چنین انگیزه‌ای منتظر یک مدرس بسیار با نشاط و پرانرژی بودم که ما را متحیر کند اما لحظه‌ای که استاد ( و واقعاً حیف این واژه استاد که برای چنین موجودی استفاده شود) وارد کلاس شد، یک چهره عبوس، بی حال و بی انرژی را دیدم که با صدایی بسیار آرام گفت. این کتابی هست که باید بخونیدش و از اون امتحان میاد! البته من خلاصه مطالب رو میگم که شما یادداشت کنید که شب امتحان کل کتاب رو مجبور نشید بخونید!


  • روش-تدریس-چیست

چکیده ای در مورد نویسنده این نوشتار. می تواند یک پاراگراف باشد یا یک خط باشد.